Trening z bronią

Wprowadzenie

Ćwiczenia z bronią są istotne.
Na treningach korzystamy z jo (krótki kij), bokken (atrapa miecza katana) i tanto (atrapa noża).
Każda z tych broni ma określone zastosowanie, a przede wszystkim jest środkiem do celu, jakim jest doskonalenie się w sztuce walki.
Dosyć istotna uwaga – posługiwanie się bronią nie polega na wymachiwaniu. Każdy ruch (w tym postawa, kroki, sposób uchwytu, przełożenie, sposób uderzania) – wszystko jest dokładnie określone.

Kij

Ja opieram się na Aiki-jo, czyli skodyfikowanych (przez Morihiro Saito) ćwiczeniach Morihei Uyeshiby (twórcy aikido).
System ten zawiera:
suburi – czyli ćwiczenia podstawowe do trenowania samodzielnie – jest ich 20
kumijo – ćwiczenia w parach – jest ich 10
kata – czyli formy, szereg technik tworzących całość, przedstawiającą walkę z wyimaginowanym przeciwnikiem – jest ich 2
Pomimo pozornie niewielkiej liczby, wcale nie są to rzeczy łatwe do opanowania – nie tylko pamięciowo, ale i wyuczenia do poziomu poprawnego posługiwania się.

Są oczywiście kompletne systemy posługiwania się kijem (np. Jodo), nie one jednak są naszym celem nauki.
Cel jest inny. Walka kijem uczy nas przede wszystkim koordynacji rąk i stóp.
Biegłość posługiwania się kijem zazwyczaj ma przełożenie na płynność wykonywania technik bez broni, pewność w poruszaniu się, wyczuciu właściwego dystansu, rozwija nasze postrzeganie w wolnej walce.

Oczywiście uczę też technik obrony przed kijem i odbierania go.

kij z białego dębu japońskiego

Miecz

Podobnie jak w przypadku kija, opieram się na Aiki-ken o identycznym rodowodzie.
System ten zawiera:
suburi – podstawowe techniki użycia miecza – jest ich 7
kumitachi – ćwiczenia w parach – jest ich 5
Jest tego niewiele, ale też nie jest to łatwe, nawet prawidłowe cięcie proste nie wychodzi od razu.

Podobnie jak w przypadku kija – są systemy walki mieczem, niejednokrotnie szkoły o wielkich (kilkusetletnich) tradycjach, ale nauka walki mieczem nie jest tu celem dla nas.
Celem jest nauka prawidłowego „wejścia” w przeciwnika w taki sposób, by samemu nie zostać trafionym. Przede wszystkim zaś rozwija prawidłowy sposób pracy rąk (całości) – nie tylko siłę nadgarstków. Także prawidłowa postawę i poruszanie się.

Oczywiście pokazuję też techniki odbierania miecza.

na górze katana, na dole bokken

Nóż

Jedna z najstarszych broni jakie zna człowiek, powszechnie spotykana nawet w dzisiejszych czasach.
Nie uczę żadnego systemu walki nożem. Celem nauki obrony przed atakiem nożem jest doskonalenie niektórych technik (całkiem inaczej przechwytuje się rękę z nożem niż bez niego).
Atrapy noża używane są jednak przeważnie na zajęciach samoobrony do ćwiczeń obrony przed rozbojem.

oryginalne tanto

tradycyjna imitacja

współczesna gumowa atrapa noża

Każda rzecz ma swoje zalety i wady. Z wyżej zamieszczonych:

– drewniana atrapa nie wygląda wiarygodnie (niekiedy jak jakiś kołek obrzędowy a nie nóż)

– gumowe łamią się (przy nasadzie „ostrza”) po mocnych pchnięciach, ściera się też srebrna farba, a sam koniuszek „ostrza” jest kłujący

Wybór i zakup broni

Najczęściej poprzez sklepy internetowe. Nie ma czego się obawiać, nawet Allegro, tam się oferują normalne firmy – gdyż jest to po prostu najtańsza forma ogłoszenia.
Ale jeśli mamy możliwość zakupu osobiście, obejrzeć towar przed zakupem – to oczywiście warto skorzystać.

Zakupiony komplet nosimy w pokrowcu – są gotowe – w których można przenosić bokken, jo i tanto. Nie będziemy np. z kijem paradować przez miasto, a nawet jeżdżąc na treningi warto to mieć wszystko razem. Jest to praktyczne – i do przenoszenia, i do przechowywania.

Broń jest ustandaryzowana – ma określony rozmiar i wygląd, jak również może być wykonana z określonych materiałów.

Jo 

Tradycyjne wymiary: średnica: 8 bu (ok. 2,42 cm) , długość: 4 shaku, 2 sun i 1 bu (ok. 127,6 cm)

Może być grubszy – do 3 cm. Także dłuższy – ale bez przesady. Maksymalna wysokość to do wysokości naszej pachy. Powinniśmy unikać odstępstw, gdyż potem ćwicząc czyjąś bronią będziemy mieć problem.
Materiał – oczywiście drewno. Można szarpnąć się na oryginalny japoński biały dąb, ale według mnie to ekstrawagancja. Wystarczy zwykły bukowy.
Są też kije klejone z kilku warstw drewna, bądź zrobione z drewna poddanego specjalnej obróbce ciśnieniowej w celu zwiększenia ciężaru i wytrzymałości. Są one trwalsze od zwykłych.

Osobiście używam kij powstały z obcięcia zwykłego styliska do grabi (cena ok. 5 zł), oczywiście o wyrównanych płaszczyznach na obu końcach (równo przycięte i wygładzone papierem ściernym). Taka broń jest tania, więc ewentualna strata – bezbolesna. Kupując zwróćmy uwagę na to, by kij nie był krzywy i nie zawierał sęków.

Drewna się nie lakieruje. Można go potraktować olejem roślinnym (jakimkolwiek) co ograniczy wchłanianie wilgoci i ogólnie zwiększy żywotność. Nie należy drewna wystawiać na bezpośredni wpływ słońca lub wilgoci, i nie stawiać pionowo – bo się wypaczy. Najlepiej poziomo na jakimś stojaku – nie na ziemi.

Bokken 

Długość (102 cm).

Bokken nie jest jakąś współczesna atrapą, był używany od wieków do treningów ze względów bezpieczeństwa zamiast prawdziwej broni. Miecz drewniany ma trochę inne rozłożenie ciężaru niż prawdziwa stalowa katana. Często do treningów suburi używano tzw. suburito (jest cięższy i szerszy niż bokken), nie będziemy się jednak tym zajmować.

Materiał – tradycyjnie drewno. Najczęściej spotyka się w sprzedaży czerwony lub biały dąb, ale najpospolitszy to bukowy. Buk jest tani i dosyć odporny i taki bokken polecam.
Do długich samotnych treningów (żeby się wolniej męczyć) można używać lekkich mieczy (np. zrobionego z jesionu), ale nie wytrzymują one normalnych treningów w parach, gdzie miecz uderza o miecz. Czerwony dąb, mimo że twardszy, też jest mało odporny na uszkodzenia. Spotykane bokkeny z bambusu – nie mają nic wspólnego z tradycją. To że coś jest robione z egzotycznego drzewa nie gwarantuje jego lepszej  właściwości. I często nie ma nic wspólnego z japońskim oryginałem (wspomniany dąb czerwony jest pospolitym drzewem „przemysłowym” z Ameryki, o gorszych właściwościach niż dąb europejski). Są też bokkeny z tworzywa sztucznego (polimer) oraz piankowe (używane do sparingów), ale dla mnie to zbyt duże odstępstwo od tradycji.

Bokken może posiadać tzw. tsubę (osłonę chroniącą dłoń przed uderzeniem). Osobiście nie używam, wychodząc z założenia że przy prawidłowej technice praktycznie niemożliwe jest tam trafić, a ewentualne uderzenie oprócz tego że bolesne nie jest aż tak groźne. W pewnym sensie brak tsuby mobilizuje do staranności w wykonywaniu techniki.

Bokkeny różnią się także ciężarem, cięższe wersje tylko dla zaawansowanych (zbyt duże obciążenie niewytrenowanych nadgarstków).

Tanto

Tradycyjne tanto miało do 1 shaku (30,3 cm) długości.

Atrapy są robione z tych samych materiałów co jo i bokken (a więc drewno). Na ćwiczeniach samoobrony używam jednak współczesnych gumowych atrap, ponieważ są jeszcze bardziej bezpieczne niż drewniane, ale i bardziej przypominają prawdziwy nóż z jakim możemy się zetknąć w czasie napaści (metaliczny kolor).

Wskazówki

Jeśli wykonując suburi schodzimy z linii ataku, kij mamy celować w przeciwnika a nie powietrze; wogóle praca z kijem powinna być realna (możemy się przyłożyć bardziej niż w technikach bez broni – uderzenie kijem o kij nie boli).

Każde suburi ma zastosowanie w prawdziwej walce i tak też powinno być wykonywane.

Nie można się dobrze nauczyć suburi samemu. Trzeba je przećwiczyć wpierw z partnerem w układach, żeby poczuć o co chodzi w technice, jej sens – po to by późniejsze wykonywanie „solo” nie utrwalało złych nawyków.

Bezpieczeństwo przede wszystkim – uważać zwłaszcza na oczy – przy „drillach” i „sparingach” polecam okulary ochronne. Pękające drewno leci w niekontrolowany sposób.

Żeby nie zapychać strony długimi tekstami – niżej dwie wersje opisowe (czyli bez obrazków) suburi.

moje notatki z treningów -> pdf
opis po angielsku oryginalnych suburi Saito -> pdf
.
Obecnie dużo jest materiałów w formie filmów, przy czym są różnice w wykonaniu. Nie chodzi mi o wypaczenia powstałe z biegiem lat lokalnie, ale o to że niektórzy nauczyciele tworzą i rozwijają własne systemy.Najbardziej znane poza zbiorem Saito to systemy Nishio, Chiby i Saotome.
.
Temat jo i bokkena będę drążył w artykule o Saito i metodach treningowych. Powyżej wspomniałem tylko bronie używane w aikido. Założyciel aikido ćwiczył też włócznią, używał tessen (wachlarz), juken (atrapa broni z bagnetem, współczesny zastępnik włóczni). Z kolei daito-ryu zawiera techniki z parasolką i nożem. Z innych japońskich broni warto wspomnieć naginatę (rodzaj halabardy).

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s